×
336
2007 թվականին լիբանանյան ծագումով հայտնի ամերիկացի գրող, վիճակագիր ու տնտեսագետ Նասիմ Նիկոլաս Թալեբն իր բեսթսելլեր դարձած «Սեւ կարապ. անկանխատեսելիության նշանի տակ» գիրքը պատմում է դժվար կանխատեսելի ու հազվագյուտ իրադարձությունների մասին, որոնք իրենցից հետո նշանակալի հետեւանքներ ու փոփոխություններ են թողնում:
Ռեժիսոր Գրիգոր Մխիթարյանի «Սեւ կարապների գիշերը» էքզիստենցիալ թրիլլերն այդպիսի մի շրջադարձային գիշերվա մասին է, որը տեղի է ունենում գլխավոր ու միակ հերոսի (Վարուժան Մարգարյան) հետ: Նա կիբերանվանգության փորձագետ է ու ստիպված է լինում համակարգում տեղի ունեցած հաքերային հարձակման պատճառով գիշերել աշխատավայրում: Նույն տարածքը, մեկ հերոս ու բազմաթիվ զանգեր, որոնք իրենց հետ բերում են նոր անհանգստություններ ու վտանգներ, որոնք նա հաղթահարում է իրեն հատուկ սառնասրտությամբ:
Թեեւ ֆիլմն այնքան էլ լարված չէ ու դիտողին չի ընկղմում անսպասելի սյուժեի մեջ, որոշ դրվագներ բավական կանխատեսելի են, երկխոսությունները՝ մի քիչ պարզ, հեռախոսից լսվող որոշ ձայներ՝ արհեստական, միեւնույն է, հետաքրքիր է հետեւել Մարգարյանի դերասանական հնարքներին ու տեսնել, թե ինչպես է նա միայնակ իր ուսերին տանում «Սեւ կարապների գիշերը»:
Ֆիլմի ասելիքը կարելի է խտացնել «Փոխիր քեզ ու կփոխես աշխարհը» սկզբունքի մեջ: Այն ներքին խնդիրների, սեփական պատյանից դուրս գալու եւ շրջապատող մարդկանց նորովի տեսնելու մասին է:
Վարուժան Մարգարյանը Bravo.am-ին խոստովանել է, որ մեծ մարտահրավեր էր նկարահանվել ֆիլմում, որտեղ էկրանն ու ժամանակը միայն իրեն են հատկացված: Այդ նոր փորձառությունը որքան բարդ, նույնքան էլ գրավիչ է եղել:
«Համաձայնեցի, բայց ամեն դեպքում լարված էի: Սեղանի շուրջ սցենարի ընթերցումների ժամանակ չէի պատկերացնում, թե ինչպես ենք նկարելու: Ամեն ինչ շատ արագ ենք նկարել՝ ընդամենը 5 գիշերվա ընթացքում: Բարդությունն այն էր, որ խաղընկեր չունեի, իսկ դերասանի համար շատ կարեւոր է նրա ներկայությունն ու էներգիաների փոխանակումը։ Բայց երբ դիմացդ ոչ մեկին չես տեսնում, ամեն ինչ փոխվում է, անգամ խոսքդ է ուրիշ»,- նշել է Մարգարյանը:
Պրեմիերայից առաջ ինքն էլ չգիտեր, թե ֆիլմն ինչպիսին է լինելու, ու այդ պատճառով շատ լարված էր: Բայց հույս ունի, որ ասելիքի առումով «Սեւ կարապների գիշերն» անտարբեր չի թողի դիտողներին, ու նրանք կվերհիշեն իրենց կյանքի նմանատիպ իրադարձությունները. «Ասելիքն ինձ համար այնքանով է տարբերվում, որ ամեն ինչ շատ պարզ է. էքշն ու դրամա չկան: Ուղղակի ներկայացրել ենք կյանքի մի դրվագ, որը կօգնի որոշ բաներ հասկանալ ու մտածելու առիթ կտա»:
Ցուցադրությունից հետո դերասանն ավելացրել է, որ կլինեն մարդիկ, ովքեր չեն ընդունի ֆիլմն ու դրա ժանրը. «Պատրաստ եմ տեսակետներ լսել: Ինձ կեղծ կարծիք պետք չէ: Ինքներս էլ գիտենք այս ֆիլմի թերություններն ու լավ կողմերը, բայց նաեւ պատրաստ ենք դիմացինի տեսակետը լսել: Դա կօգնի, որ թիմը փորձի էլ ավելի լավ աշխատանքներ ստեղծել»:
Սա սցենարի հեղինակ եւ ռեժիսոր Գեւորգ Մխիթարյանի առաջին լիամետրաժ ֆիլմն է: Մինչ այս նա նկարահանել է 2020 թվականի պատերազմի մասին «Խաչով ու սրով» կարճամետրաժ վավերագրական աշխատանքը:
Մխիթարյանին առաջին հերթին գրավել է նույն տարածքում մեկ դերասանի մասնակցությամբ ֆիլմ նկարահանելու գաղափարը: Համաշխարհային կինոյում նման փորձեր շատ են արվել, Հայաստանում եւս օրինակներ եղել են: Ու երբ եկել է մտահղացումը կյանքի կոչելու ժամանակը, ընտրել է Մարգարյանին, որի գործունեությանը վաղուց է հետեւել:
«Վարուժի խաղը դիտելիս միշտ զգում էի, որ ավելիին է արժանի՝ ավելի մեծ դահլիճների ու էկրանների: Կարող եմ հստակ ասել, որ նրա ընտրության հարցում չենք սխալվել: Վարուժը չափազանց աշխատասեր դերասան է։ Վստահ եմ, որ իր կարիերայում այս կերպարն առանձնահատուկ տեղ կունենա: Այս դերից հետո նա ավելի շատ է ընկալվելու որպես լուրջ դրամատիկ դերասան»,- ընդգծել է ռեժիսորը:
Սցենարի համար նա ընտրել է «Սեւ կարապի» տեսությունը, երբ անսպասելի իրադարձությունները փոխում են մարդու կյանքը: Գլխավոր հերոսը մեկ գիշերվա ընթացքում հայտնվում է անսպասելի հանգամանքների կիզակետում ու տրանսֆորմացիաների է ենթարկվում:
«Սովորաբար դրական փոփոխությունները մարդու ներսում տեղի են ունենում ծանր իրադարձություններից հետո: Քիչ գիտեմ կամ առհասարակ չգտեմ մարդկանց, որոնք ապրում են լավ կյանքով ու խոր վերափոխումների են ենթարկվում։ Մարդ պետք է դժվարություններ ու շոկային իրավիճակներ ապրի, որ սկսի փոխվել։ Մեր հերոսը հենց այդպիսի գիշեր է ունենում ու առավոտյան լրիվ այլ մարդ դառնում: Իմ կյանքում էլ են նման իրավիճակներ եղել, նույնիսկ սցենարում իմ կյանքից պահեր կան, որոնք քողարկել եմ ու փոխել, որ միայն ես իմանամ այդ մասին»:
Նշում է, որ երկխոսություններն այնպես են կառուցել, որ ամեն հաջորդ զանգն ավելի թեժացնի իրավիճակն ու մոտեցնի հանգուցալուծմանը: Ռեժիսորի խոսքով՝ սկզբում ֆիլմը թրիլլեր է, որը աստիճանաբար վերածվում է հոգեբանական դրամայի. «Ես էլ չգիտեմ, թե ինչպես ենք կարողացել ընդամենը 5 գիշերվա ընթացքում այն ավարտին հասցնել: Նկարահանումները սկսել ենք հունվարի 10-ին, երբ մարդիկ դեռ տոնական օրերն էին վայելում: Գաղտնիք ասեմ՝ նույնիսկ ամբողջ գիշերվա ընթացքում չենք նկարել: Բոլորը՝ դերասանը, օպերատորական կազմը, լուսավորողները, նկարչական խումբը, ստեղծագործական մեծ աշխատանք են կատարել: Չգիտեմ՝ երկրորդ անգամ կարող եմ նման բան անել»:
Տեքստը՝ Հասմիկ Բաբայանի
Լուսանկարները՝ Դավիթ Ղահրամանյանի/BRAVO.am/ եւ «Սեւ կարապների գիշերը» ֆիլմի
